terminal kontenerowy

Dokąd płyną kontenery – przegląd morskich terminali kontenerowych w Polsce

W ciągu ostatnich 10 lat każdego roku zwiększała się ilość przetransportowanych kontenerów na świecie osiągając w 2019 roku zawrotną ilość 802 milionów TEU. Również w transporcie morskim udział kontenerów wykazuje stały wzrost. Niezbędnym elementem sprawnego funkcjonowania systemu transportu intermodalnego są morskie terminale kontenerowe.

W ostatnich latach Polskie porty znacząco zwiększyły ilość obsłużonych kontenerów stając się obok Rosji najważniejszym graczem na Bałtyku. Największe polskie morskie terminale kontenerowe zlokalizowane są w Trójmieście, a oprócz nich funkcjonują jeszcze pozostałe dwa o mniejszym znaczeniu w Szczecinie i Świnoujściu.

 

TEU (twenty-foot equivalent unit) – jednostka pojemności używana często w odniesieniu do portów i statków. Jest ona równoważna objętości kontenera o długości 20 stóp.

 

DCT Gdańsk – największy polski terminal kontenerowy

Deepwater Container Terminal – czyli Głębokowodny Terminal Kontenerowy to rozwinięcie nazwy największego polskiego terminalu, który ulokowany jest w Gdańskim Porcie Północnym. To właśnie głębokość nabrzeża wynosząca 17 metrów jest jego najważniejszym atutem umożliwiając obsługę największych kontenerowców świata.

Przed wybudowaniem DCT w Gdańsku znajdował się tylko jeden niewielki terminal zlokalizowany w porcie wewnętrznym przy Nabrzeżu Szczecińskim – GTK. Wraz ze zwiększającym się potencjałem głębokowodnych szlaków handlowych pod koniec lat dziewięćdziesiątych podjęto decyzję o zaprojektowaniu nowego terminala umożliwiającego przyjęcie dużych, transoceanicznych statków. Budowa DCT rozpoczęła się pod koniec 2005 roku i zakończyła na początku 2007 roku.

 

Terminal kontenerowy DCT
Terminal DCT. Zdjęcie lotnicze autorstwa Marka Mokrzyńskiego.

 

Gdański terminal jest dosyć młodym, a przez to bardzo nowoczesnym portem. Początkowo podobnie jak pozostałe bałtyckie terminale pełnił rolę portu feederowego. Ładunki na głównych szlakach morskich między Azją, Europą i Ameryką wożone są pomiędzy największymi portami świata tzw. hubami. Dla Europy rolę hubów pełnią terminale ulokowane na Morzu Północnym i są to Rotterdam, Antwerpia oraz Hamburg. Kontenery są następnie rozwożone z hubów do mniejszych terminali za pomocą statków zwanych feederami. Możemy więc powiedzieć, że przewozy feedorowe, mają charakter dowozowo – odwozowy.

Przełom dla DCT nastąpił w styczniu 2010, kiedy to jeden z największych armatorów na świecie – duński Maersk Line otworzył pierwsze regularne i bezpośrednie (z ominięciem dowozów feedorowych) połączenie Polski z Azją. Od tej pory obserwujemy bardzo dynamiczny wzrost przeładunków w gdańskim terminalu, a do jego nabrzeży przybijają największe kontenerowce świata. (patrz także http://swiat-kontenerow.pl/ciekawostki/najwiekszy-kontenerowiec-swiata-msc-ambra-wplywa-do-gdanska/ )

 

Przeładunki kontenerów w DCT
Źródło: http://www.dctgdansk.com/

W 2015 roku rozpoczęto trwającą rok czasu budowę drugiego nabrzeża T2 o długości 650 metrów Dzięki temu podwoił się z 1,5 do 3 milionów TEU rocznie potencjał przeładunkowy terminala i stał się on jednym z największych obiektów tego typu w Europie Północnej, aspirując do miana głównego bałtyckiego huba. Potwierdzeniem tej roli było znalezienie się Gdańska w piętnastce największych portów kontenerowych Europy z wynikiem ponad 2 milionów TEU przeładowanych w 2019 roku.

 

15 największych portów na Bałtyku

Źródło: https://www.porteconomics.eu/2020/02/21/top-15-container-ports-in-europe-in-2019-teu-volumes-and-growth-rates/

 

Gdański terminal dysponuje dwoma nabrzeżami o łącznej długości 1,3 km wyposażonymi w 14 suwnic STS pozwalających na sprawny wyładunek kontenerowców. Plac składowy o powierzchni 55 tys. TEU obsługuje 40 suwnic typu RTG, a na zapleczu portu znajduje się także bocznica kolejowa o łącznej długości torów wynoszącej 4,5 km.

Obecnie DCT obsługuje następujące połączenia morskie:

Połączenia feedorowe

  • Szwecja (Helsingborg, Norrköping, Gävle)
  • Finlandia (Helsinki, Kotka)
  • Rosja (Sankt Petersburg, Ust Luga, Kaliningrad)
  • Łotwa (Ryga)
  • Litwa (Kłajpeda)

Połączenia oceaniczne z Azją

  • Chiny (Xingang, Ningbo, Shanghai, Yantian, Xiamen)
  • Korea Południowa (Kwangyang)
  • Malezja (Tanjung Pelepas)
  • Singapore

Gdynia – drugi ważny ośrodek obsługi kontenerów w Polsce

Chociaż Gdański DCT jest obecnie największym terminalem kontenerowym w Polsce to przez długi okres miano to dzierżył pierwszy polski morski terminal – BCT (Bałtycki Terminal Kontenerowy) ulokowany przy Nabrzeżu Helskim w Gdyni. Budowę BCT rozpoczęto w 1976 roku, a pierwszy statek z kontenerami „Baltic Eagle” wpłynął do portu trzy lata później 29 października 1979 roku, co zapoczątkowało otwarcie pierwszego regularnego serwisu żeglugowego między BCT a Felixstowe w Wielkiej Brytanii.

BCT dziś i dawniej
BCT – lata 70-te, poniżej BCT współcześnie, źródło: http://www.gdyniawsieci.pl/kolekcje-archiwum-cyfrowego/gdynia-w-obiektywie-haliny-wasielke-ceslak/ , oraz http://www.bct.gdynia.pl/

Przez wiele lat BCT był głównym terminalem w Polsce, i jego kontenerowym oknem na świat. Jednak w 2010 roku wraz z pozyskaniem przez Gdański Terminal Głębokowodny bezpośredniego połączenia oceanicznego z Azją BCT straciła na jego rzecz pierwsze miejsce. Chociaż początkowo ilość przeładunków kontenerów spadła to BCT zdołało odwrócić negatywną tendencję osiągając w 2019 roku rekordową w całej 40 letniej historii terminalu ilość przeładunków wynoszącą 510 tys. TEU.

 

Przeładunki w BCT
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A.

Obecne możliwości przeładunkowe portu wynoszą 1,2 mln TEU rocznie, co sprawia, że jest on jednym z największych terminali w rejonie Bałtyku. Przez wiele lat swojego istnienia był on wielokrotnie unowocześniany i na dzień dzisiejszy dysponuje nabrzeżem o długości 800 metrów i głębokości 12,7 metra, które posiada pięć stanowisk do obsługi statków kontenerowych w systemie lift on-lift off, w tym jednego roll on-roll off. Kontenery są wyładowywane za pomocą 8 suwnic nabrzeżnych. Na zapleczu znajduje się terminal kolejowy z dwoma suwnicami kolejowymi przystosowany do jednorazowej obsługi 90 wagonów z kontenerami, a także bocznica kolejowa umożliwiająca formowanie pociągów kontenerowych.

Na placu składowym o pojemności 20 tys TEU pracuje 20 suwnic placowych, a oprócz tego na terenie terminalu znajdują się jeszcze place składowe pojazdów, magazyny i składy celne. Na dzień dzisiejszy BCT obsługuje następujące połączenia feederowe:

  • London Gateway Port – Antwerpia – Portbury – Greenock – Liverpool – (Antwerpia)
  • Kłajpeda – Le Havre – Antwerpia – Bremerhaven
  • Hamburg – Gdynia – Kłajpeda – Hamburg
  • Rotterdam – St. Petersburg – Gdynia – Rotterdam
  • St. Petersburg – Kłajpeda – Gdańsk (DCT) – Gdynia – St. Petersburg
  • Bremerhaven/Hamburg – Szczecin – Gdynia – Bremerhaven/Hamburg
  • Immingham – Kłajpeda – Gdynia – Szczecin – Immingham
  • Gdynia – Aarhus – Oslo – (Kłajpeda) – Gdynia
  • Gdynia – Teesport – Gdynia
  • Gdynia – Thamesport – Gdynia
  • Gdynia – Aarhus – (Rotterdam) – Reykjawik
  • Gdynia – Rotterdam – Bilbao – Gijon – Vigo – Leixoes – Lisbon – Casablanca – Walencja – Barcelona
  • Gdynia – Antwerp – Teneryfa – Las Palmas – Madera (Canical)
  • Gdynia – Antwerp – Sokhna – Djibouti – Port Sudan – Dar es Salaam – Mombasa – Aden

Naprzeciwko BCT przy Nabrzeżu Bułgarskim znajduje się drugi terminal kontenerowy Gdyni – GCT (Gdynia Container Terminal SA). Swoją działalność przeładunkową rozpoczął w marcu 2006 roku i skupia się na połączeniach feedrowych z zachodnią Europą. Terminal jest stale rozbudowywany i dzięki licznym inwestycjom dysponuje obecne zdolnością przeładunkową na poziomie 630 tys TEU. Docelowo planowane jest zwiększenie tej wartości do 1 miliona TEU rocznie, a także budowa głębokowodnego nabrzeża pozwalającego na obsługę dużych statków kontenerowych o pojemności powyżej 10 000 TEU.

 

GCT oraz BCT
GCT (po lewej) i BCT w Gdyni. Zdjęcie lotnicze autorstwa Marka Mokrzyńskiego.

Nabrzeże terminala ma długość około 800 metrów i głębokość od 11 do 13,5 metra. Statki obsługuje sześć suwnic nabrzeżowych typu Panamx, post-Panamax i super-post-Panamax. Plac składowy ma pojemność 112 000 TEU i pracuje na nim 14 suwnic z czego połowa to urządzenia o napędzie elektrycznym, GCT posiada także własną bocznicę kolejową połączoną z krajową siecią kolejową.

 

przeładunki w GCT
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A.

Obecnie realizowane połączenia feedorewe przez GCT:

  • Hamburg – Gdynia – Klaipeda – Tallin/Muuga – Rauma
  • Hamburg – Kaliningrad – Gdynia – Hamburg
  • Antwerp – Rotterdam – Helsingborg – Gdynia – Antwerp – Rotterdam
  • Rotterdam – Klaipeda – Riga – Gdańsk – Gdynia
  • Hamburg – Bremerhaven – Klaipeda – Riga – Gdańsk – Gdynia
  • Immingham – Klaipeda – Gdynia – Szczecin – Immingham – Rotterdam – Gdańsk – Gdynia
  • St. Petersburg – Helsinki – Gdańsk – Gdynia
  • Gdynia – Teesport – Gdynia
  • Tilbury – Bilbao – Tilbury – Helsingborg – Gdynia – Teesport – Rotterdam
  • Hamburg – Gdynia – Gdańsk – Hamburg

Pozostałe działające w Polsce terminale morskie mają mniejsze znaczenie, a ich przeładunki nie przekraczają kilkudziesięciu tys. TEU rocznie. Są to:

 

GTK – Gdański Terminal Kontenerowy

Powstał w 1998 roku w porcie wewnętrznym przy Nabrzeżu Szczecińskim. W 2007 roku przeładowano w nim ponad 90 tys TEU, jednak wraz z otwarciem i rozwojem DCT Gdańsk jego rola stopniowo malała, aż do całkowitego zastoju. Szansą na ponowne zwiększenie obrotów jest otwarcie w 2019 roku cotygodniowej regularnej linii do portów skandynawskich przez armatora Samskip.

 

DB Port Szczecin oraz OT Port Świnoujście

Zlokalizowany w Szczecinie DB Port terminal kontenerowy posiada roczną zdolność przeładunkową w wysokości 150 tys. TEU, trzy nabrzeża o łącznej długości 1000 metrów przy głębokości 9 metrów oraz place składowe o pojemności 4000 TEU. W ostatnich latach wolumen przeładunków wykazuje niestety tendencję spadkową.

 

Terminal kontenerowy w Szczecinie
Terminal kontenerowy DB Port, źródło: https://portszczecin.deutschebahn.com/dbportszczecin-pl/Oferta-terminali/terminal-kontenerowy

OT Port Świnoujście dysponujący roczną zdolnością przeładunków na poziomie 70 tys TEU od 2018 roku nie obsłużył żadnego statku. Udział portów Pomorza Zachodniego w przeładunkach wszystkich kontenerów w Polsce jest bardzo niewielki, 98% ruchu kontenerowego obsługują porty Gdańska oraz Gdyni. Przyczyną takiego stanu jest brak nowoczesnego nabrzeża o odpowiedniej głębokości, a także wydajnego zaplecza. Szansą na odwrócenie tej sytuacji są plany budowy nowoczesnego głębokowodnego terminala kontenerowego w porcie zewnętrznym Świnoujścia, który będzie zdolny do obsługi największych statków wpływających na Bałtyk. Roczna zdolność przeładunkowa nowego terminalu ma wynieść 1,5 mln TEU.

Projekt terminala głębokowodnego w Świnoujściu
Projekt terminala głębokowodnego w Świnoujściu, źródło: Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA

Porównanie morskich terminali kontenerowych w Polsce

 

Stan na 2019 rok. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych https://www.utk.gov.pl/pl/dostep-do-infrastruktur/dostep-do-infrastruktur/mapa-obiektow-infrastru/terminale-intermodalne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Related Posts

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

W górę